Geroepen in Langres in1621, vestigden de Jezuïeten zich een dertigtal jaren later in hun college, gelegen in het centrum van de stad. Dit college kon 200 jonge notabelen van Langres huisvesten. In 1746 werden de gebouwen vernietigd door brand, maar een nieuw college kwam er al snel voor in de plaats. In 1770 was de bouw voltooid, maar de Jezuïeten hebben dit niet meer meegemaakt, omdat zij in 1762 uit het koninkrijk werden verdreven. Dit gebouwencomplex in een U-vorm, gewijd aan gebed en studie, ligt met zijn achtergevel tegen de 13e eeuwse stadswallen aan. De binnenplaats wordt door een muur afgesloten en gescheiden van het plein Diderot. Boven de toegangspoort bevindt zich een zinnebeeldige les, gemaakt door Antoine Besançon. De zijvleugels van het gebouw sluiten deze muur weer in met aan de rechterzijde de gevel van de kapel. Deze kapel heeft een indrukwekkend altaar met een bombastisch fronton, voorzien van een overvloedig decor van wolken, lichtstralen en engelenkopjes. De vuurpotten bekronen en completeren dit barokke geheel. 12 - De spaarbank (Caisse d’Epargne) 1904
In 1903 verwierf de stad aan de voet van de kathedraal een oud kanunniken huis. Er werd een wedstrijd voor architecten uitgeschreven om een onderkomen voor de Caisse d’Epargne te ontwerpen. Deze operatie diende tevens een ander doel: het ontruimen van een kant van het plein Jeane-Mance aan de zuidkant van de kathedraal, om zo een rechtstreekse toegang tot het klooster te verkrijgen. De prijswinnaar, de architect Charles Danne uit Dijon maakte handig gebruik van de plaats van het gebouw op de hoek van het plein om het imposante karakter te accentueren. Het overweldigende ontwerp is een compilatie van verschillende vroegere stijlen. Renaissance, barok en klassiek. 13 - De Kathedraal Saint-Mammès Historisch monument uit de tweede helft van de 12e eeuw. De façade uit 1768
De kathedraal St. Mammès, waarvan de bouw is gestart in 1150 en voltooid in het eind van die eeuw, was een kathedraal van een groot bisdom, gelegen tussen de Champagne en de Bourgogne. Het is het laatste grote bouwwerk in de stijl van de Romaanse abdij van Cluny, gebouwd aan het einde van de 11e eeuw. Op het kruispunt van artistieke invloeden, verenigt de kathedraal op harmonieuze wijze de Romaanse stijl en de gotische vernieuwingen. De spitsgewelven, vernieuwend voor de regio, geven het schip van de kathedraal meer breedte en licht dan de andere gebouwen in de stijl van Cluny. De imposante neoklassieke façade, gereconstrueerd in 1768, bestaat uit twee torens met daartussen een uitbouw bekroond met een fronton. Op dit fronton staan twee monumentale beelden, het linker symboliseert de Synagoge en het rechter de Heilige Kerk. Elk van de drie niveaus van de torens komen tot hun recht door de kolommen of pilasters in respectievelijk Dorische, Ionische en Corinthische stijl. Tijdens de revolutie zijn enkele decoraties ontdaan van hun oorspronkelijke symbolen. Evenals de bisschoppelijke mijter en staf, boven het noordelijke portaal (links), die werden vervangen door de Frygische muts of Jakobijnenmuts en een officierswapen. 14 - Kloosterhof van de kathedraal Historisch monument uit ongeveer 1230
Gelegen midden in het religieuze centrum, de voormalige kanunnikenwijk, getuigt de kloosterhof van de belangrijke positie van het kapittel. De orde van kanunniken verkoos de bisschop en op die manier vestigde men een rijke en invloedrijke heerschappij. Het kloosterhof, aanvankelijk bestaande uit vier galerijen die een tuin omsloten, was een gesloten hof, toegewijd aan stille overpeinzingen en begrafenissen van de kanunniken. De galerijen bestonden uit gotische spitsgewelven, versierd met kapitelen voorzien van bijbelhaken of bladmotieven. Tot in het begin van de 19e eeuw waren de openingen naar de tuin voorzien van spijlen van natuursteen, zoals vaak ook toegepast in kerkramen. De etage van de zuidelijke galerij was in gebruik als opslagzolder voor de belastinginning in natura (een tiende van de opbrengsten van het land moest worden afgestaan aan de kerk). De oostelijke etage (gereconstrueerd in 1748) was in gebruik door de bibliotheek van het kapittel. Tijdens de revolutie zijn twee van de vier galerijen vernietigd. Nadat de bestemming diverse malen werd veranderd, werd het in 1980 een basisschool. Na grote restauraties in 1987 huisvest het nu de gemeentelijke bibliotheek Marcel Arland. Sinds 1991 is de hof het toneel van een hedendaags kunstwerk te danken aan François Bouillon: Een “Y d’if”. Een reliek uit vroegere tijden; de waterput in het centrum van de hof bevat een taxus in de vorm van een Y; deze letter waarin drie richtingen samenkomen, symboliseert de drie-eenheid en de zuiverheid. Een spiraal, die het gevoel van oneindigheid oproept, bevat een toenemend aantal Y symbolen naarmate men zich verder van het centrum verwijdert. 15 - Het wachthuis van de bisschop Historisch monument – 1633
De vesting van Langres werd tot aan de revolutie altijd bewaakt door zijn inwoners. Elke mannelijke inwoner van 15 jaar en ouder, werd ingedeeld in de burgerwacht van zijn wijk om een dagelijkse bewaking te garanderen. Om zich tijdens de bewakingrondes te beschermen en te verwarmen, beschikte deze functionarissen over wachthuizen, vaak voorzien van een haardvuur. Deze wachthuisjes steken uit ten opzichte van de vestingmuren, waardoor men tevens de onderkanten en de toegang tot de muren kon bewaken. Tegenover het bisschoppelijke paleis gelegen, heeft dit wachthuis tevens de functie het ontbreken van verdere verdedigingswerken in dit deel van de vestinggordel te compenseren. 19 - Stadspaleis d’Amboise, ook wel de Rose Historisch monument Begin van de 16e eeuw
Dit herenhuis is vermoedelijk gebouwd door Jean d’Amboise, deken van het kapittel en vervolgens bisschop van Langres van 1496 tot 1510. Het betreft hier het eerst bekende huis onder renaissance- architectuur. De Italiaanse renaissance-invloeden zijn duidelijk zichtbaar in het reliëf, gebeeldhouwde pilasters en het fries, waarop de wapenschilden van de familie d’Amboise staan. Het dak was oorspronkelijk ranker en versierd met erkers volgens het esthetische modebeeld van de gotiek. De façade die uitkeek op een grote tuin, die doorloopt tot de kathedraal, is zichtbaar geworden, nadat er een straat werd aangelegd aan het begin van de 20e eeuw. De eigentijdse veranderingen zijn te danken aan markies de Rose, die in het midden van de 19e eeuw eigenaar werd. 24 - Huis met het wachthuisje Historisch monument Einde van de 15e eeuw
Dit huis was vroeger uitgevoerd met kleine en zeldzame gevelopeningen; het lijkt te zijn bedoeld om te bewonen, maar had tevens bewakingsdoeleinden. De onmiddellijke nabijheid van de stadspoort “Moab”, een van de poorten die toegang gaf tot de kanunnikenwijk, bevestigt deze theorie. Genoemde poort werd in het midden van de 19e eeuw gesloopt. Het betreft hier dus een gebouw, dat te danken is aan de macht van de kanunniken van de kathedraal, of beter de heren van dit deel van de stad. Het wachthuisje “échauguette”, geplaatst op de hoek van het gebouw, was bedoeld om de toegang naar de wijk te controleren. Het buitengewoon puntige dak is gedekt met dakpannen van kastanjehout. De houten dakgootsteunen en de gebeeldhouwde waterspuwers zijn nog steeds zichtbaar. 25 - Vakwerkhuis 15e eeuw
In de middeleeuwen werden in Langres talloze huizen gebouwd met smalle en hoge gevels. De meeste van deze panden werden gebruikt voor zowel bewoning als voor ambachtelijke doeleinden. In de loop der tijd werden vele façades aan de straatzijde veranderd. Dit huis met zijn vakwerkgevel (stenen gevat in een frame van hout) vormt hierop een uitzondering. De diverse doeleinden van gebruik zijn duidelijk boven elkaar zichtbaar: de twee kelderniveaus werden gebruikt voor opslag, op de begane grond, opgetrokken in steen, was een werkplaats of een ambachtswinkel, terwijl de naar voren uitstekende etages werden gebruikt als woonhuis. 32 - Het plein Diderot De vroegere “place Chambeau” liep lange tijd tot de vesting van “Bas-Empire”. Totdat in 1612 de huidige rue Leclerc een doorgang vormde in de vesting. De oude noord-zuidverbinding “cardo gallo-romain”, nu rue Diderot, komt eveneens op dit plein uit. Denis Diderot is geboren in 1713, op nr 9 van dit plein. Hij stamt uit een familie van kleermakers en studeerde aan het dichtbij gelegen jezuïetencollege, voordat hij naar Parijs vertrok op 15 jarige leeftijd. Als eclectisch auteur verkent hij alle genres: filosofie, romans, toneel, kunstkritiek. Hij stelt de intolerantie aan de kaak en verwerpt de traditionele moraal, hij strijd (met anderen) voor het zegevieren van de rede en het geluk van de menselijke veelzijdigheid. Zijn magistrale en buitengewoon moderne werk is de encyclopedie. Diderot samen met d’Alembert, zijn gedurende twee decennia de hoofdrolspelers van dit monument van menselijke kennis. Honderd jaar na zijn dood in 1884, kreeg het plein zijn naam en werd ter ere van hem een standbeeld opgericht. Dit standbeeld gemaakt door Frédéric Bartholdi, staat op een sokkel, waarop alle namen vermeld staan van hen die hebben meegewerkt aan het tot stand komen van de encyclopedie. 37 - Stadspoort en toren van de Lagere muren Historisch monument - 13e eeuw en 1502. Verbouwd in 1859
De verdediging van de buitenvesting werd gevormd door een vooruitstekende poort, waarin zich het tolhuis bevond, bedoeld voor het innen van belastingen over alle goederen die in de stad binnen werden gebracht. De kleine geschutstoren van de ondermuren, gebouwd in het begin van de 16e eeuw, was ter verdediging van de stadspoort die zich dichtbij bevond. Deze in hoefijzervorm gebouwde toren bestaat uit slechts één ruimte, voorzien van schietopeningen aan de zijkant ter verdediging van de flanken van de muur. Van daaruit konden de haakbus-schutters (de voorloper van het geweer) de omgeving controleren, terwijl kleine kanonnen op het terras konden worden geplaatst. De stadsmuren van de buitenvesting werden in 1859 volledig gerenoveerd door de militaire genie. 38 - Stadspoort Hendrik de 4e Historisch monument – veranderd in 1604 en 1846
Deze poort gaf toegang tot de wijken onder de muren. In deze wijken werd vanaf de 13e eeuw leer gelooid. Het is de enige toegang aan de oostkant van de stad en tevens de meest stijle. Zijn beide openingen, één voor voertuigen en één voor voetgangers, waren voorzien van ophaalbruggen over een gracht en met ruimten met een soort takels, balken met spaken, om de bruggen te bedienen. Een dubbele deur en een valhek completeerden de verdediging van dit bouwwerk. Tot aan de revolutie werd de poort gesierd met een standbeeld van Hendrik de 4e, gezeten op Pegasus (een gevleugeld paard uit de Griekse mythologie). In een nis staat het beeld van de maagd Maria met het kind, die lijken te waken over de veiligheid van de stad bij eventuele aanvallen. De militaire genie verbeterde de verdediging van de poort en de wijk in 1846 met een verdedigingsnis aan de voorkant van de “Virot” poort. 42 - De toren “Michaux” Historisch monument Midden van de 14e eeuw. Veranderd in 1845
Deze toren maakt deel uit van de vesting uit de 14e eeuw, die de zuidelijke wijken van de stad beschermde. Aanvankelijk was de toren voorzien van drie etages met gewelfde ruimtes met schietgaten, die het mogelijk maakten de basis van de vesting te verdedigen. Tijdens de renovatie van de vestingwerken in het midden van de 19e eeuw, werd dit bouwwerk geheel veranderd. De zalen werden volgestort en de borstwering volledig hersteld. Tot aan deze periode, werd de rondweg over de vesting en de uitkijkposten beschermd door een overdekte galerij, die geleidelijk werd afgebroken tussen 1814 en 1847. 49 - De Virot-toren Historisch monument – circa 1470
Deze toren verbindt de stadswal met de lager gelegen muren van de buitenvesting. Gebouwd - of grootschalig veranderd – gedurende het decennium van 1470, beschermde deze toren de stadspoort Henri-IV, die verbinding tussen de stad en de buitenvesting verzekerde. In tegenstelling tot de eigentijdse Saint-Ferjeux-toren, heeft men bij het ontwerp geen gebruik gemaakt van technieken van buiten Langres. Eveneens zijn de schietgaten onhandig uitgevoerd en zijn actieradius was beperkt. Oorspronkelijk werd het terras ter bescherming overdekt met een dak van platte stenen – Laves – genaamd.
Office de Tourisme du Pays de Langres - BP16 - 52201 Langres cedex - Tél : 03 25 87 67 67 - Fax : 03 25 87 73 33
